عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان

بیهوشی در دندانپزشکی مثل یک شمشیر دو لبه است؛ از یک سو نجات‌بخش کسانی است که از صدا و سوزن می‌ترسند، از سوی دیگر اگر بدون آگاهی کامل انجام شود، می‌تواند مهمان‌ناخوانده‌ای به نام عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان را به همراه بیاورد. در این گزارش جامع، پرده از حقایقی برمی‌داریم که کمتر دندانپزشکی در مطب به شما می‌گوید.

بیهوشی دندانپزشکی در بزرگسالان چگونه است؟

آمارها نشان می‌دهد که حدود ۵ تا ۱۰ درصد از بزرگسالان به دلیل ترس از دندانپزشکی، مراجعه منظم را به تأخیر می‌اندازند و یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های آن‌ها، عوارض بیهوشی دندانپزشکی است . اما واقعیت چیز دیگری است:

بیهوشی در دندانپزشکی مدرن، یکی از ایمن‌ترین روش‌های پزشکی محسوب می‌شود، به شرطی که اطلاعات درست و کاملی درباره آن داشته باشید.

شاید شما هم جزو آن دسته از بزرگسالانی باشید که با شنیدن صدای دریل دندانپزشکی، تمام عضلاتتان منقبض می‌شود. یا شاید تجربه تلخی از یک درمان طولانی و دردناک داشته‌اید و حالا به این فکر می‌کنید که کاش می‌شد کل کار را یک‌باره و در خواب با آرامش کامل انجام داد. خوب، خبر خوب این است که چنین امکانی وجود دارد : بیهوشی در دندانپزشکی، که با نام‌های آرام‌بخشی، سدیشن یا بی حسی عمومی نیز شناخته می‌شود.

بیهوشی در دندانپزشکی بزرگسالان؛ از سدیشن سبک تا بیهوشی کامل

قبل از پرداختن به عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان، بیایید یک تفکیک ساده اما حیاتی انجام دهیم. بیهوشی در دندانپزشکی یک چیز نیست؛ طیفی از سطوح مختلف دارد.

انواع بیهوشی در دندانپزشکی

هر کدام از روش‌های زیر، عوارض بیهوشی مختص به خود را دارند:

1- بی حسی موضعی

این روش همان تزریق آمپول معروف در لثه است که فقط ناحیه کوچکی از دهان را بی‌حس می‌کند. شما کاملاً هوشیار هستید و فقط حس لمس و درد را از دست می‌دهید. لیدوکائین، آرتیکائین و مپیواکائین از رایج‌ترین انواع آن هستند .

2- آرامبخشی (سدیشن)

در این روش، داروهایی مانند نیتروس اکساید (گاز خنده) یا داروهای خوراکی و وریدی به شما داده می‌شود تا کاملاً آرام شوید، اما همچنان هوشیاری شما حفظ می‌شود. این روش مخصوص کسانی است که اضطراب شدید دارند یا تحت درمان‌های طولانی مثل می‌گیرند. بسیاری از بیمارانی که تحت پروژه‌های سنگین ایمپلنت قرار می‌گیرند، سدیشن را انتخاب می‌کنند تا استرس و ناراحتی حین جراحی را تجربه نکنند.

مانند تجربه بیهوشی دندانپزشکی: تجربه بازسازی کامل دهان با ۱۵ ایمپلنت تحت سدیشن 

شاید از خود بپرسید؛ پانزده تا ایمپلنت؟ مگر می‌شود این همه جراحی را یکجا انجام داد؟ بعدش چه بلایی سر آدم می‌آید؟ و … حدود ۸۰ درصد بیمارانی که چنین پروژه‌های ایمپلنت گسترده‌ای را انجام می‌دهند، سدیشن را انتخاب می‌کنند چون:

• اضطراب حین جراحی را از بین می‌برد.
• به دندانپزشک اجازه می‌دهد تمرکز کامل روی کار داشته باشد.
• بیمار چیزی از جراحی به خاطر نمی‌آورد .

این تجربه نشان می‌دهد که اگر با آگاهی و برنامه‌ریزی درست پیش بروید، حتی پیچیده‌ترین درمان‌های دندانپزشکی هم قابل مدیریت هستند.

4- بیهوشی عمومی

در این حالت، شما کاملاً به خواب می‌روید و هیچ دردی حس نمی‌کنید. این روش بیشتر برای جراحی‌های پیچیده و طولانی مثل کشیدن دندان عقل نهفته یا جراحی فک استفاده می‌شود.

عوارض شایع بیهوشی دندانپزشکی در بزرگسالان

هیچ روش درمانی بدون عارضه نیست. اما خبر خوب این است که بیشتر عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان موقتی و قابل پیش‌بینی هستند.

عوارض بی‌حسی موضعی

1. کرختی طولانی‌مدت: گاهی بعد از پر کردن دندان، لب یا گونه شما تا چند ساعت همچنان بی‌حس می‌ماند. این کاملاً طبیعی است و خود به خود برطرف می‌شود. فقط مراقب باشید به ناحیه بی‌حس گاز نگیرید.
2. درد و کبودی محل تزریق: سوزن بی حسی بسیار نازک است، معمولاً درد چندانی ایجاد نمی‌کند، اما گاهی ممکن است رگ کوچکی زخم شود و کبودی ایجاد گردد. این حالت شبیه کبودی بعد از تزریق واکسن است و طی چند روز خوب می‌شود.
3. تپش قلب گذرا: بسیاری از بی‌حس کننده‌های موضعی حاوی اپی‌نفرین هستند تا اثرشان طولانی‌تر شود. این ماده می‌تواند باعث شود قلب برای چند دقیقه تندتر بزند. جای نگرانی نیست مگر اینکه بیماری قلبی زمینه‌ای داشته باشید.
4. بی‌حسی چشم یا افتادگی پلک (عارضه نادر اما عجیب): شاید باور نکنید، اما تزریق بی‌حسی در ناحیه فک بالا گاهی می‌تواند باعث دوبینی، افتادگی پلک یا حتی ناتوانی موقت در بستن چشم شود. این اتفاق به این دلیل رخ می‌دهد که سوزن بی‌حسی به طور تصادفی به عروق خونی نزدیک چشم می‌رسد. خوشبختانه این عارضه بسیار نادر است (۰/۰۷ تا ۰/۰۹ درصد موارد) و معمولاً ظرف چند ساعت برطرف می‌شود.

عوارض آرامبخشی و بیهوشی عمومی

1. تهوع و استفراغ
2. خواب‌آلودگی و گیجی
3. لرز و احساس سرما

عوارض نادر اما جدی دندانپزشکی با بیهوشی در سنین بالا

در این بخش از مقاله عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان، به مواردی می‌پردازیم که شانس وقوعشان بسیار کم است، اما باید از آنها آگاه باشید.

1- آسیب عصبی دائمی

بله، این یکی از ترسناک‌ترین عوارض است. تزریق بی‌حسی گاهی می‌تواند به عصب زبانی یا عصب آلوئولار تحتانی آسیب بزند. در نتیجه بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن زبان، لب یا لثه که ممکن است ماه‌ها یا حتی تا آخر عمر باقی بماند .

اما خبر خوب، این عارضه بین ۰/۰۰۰۰۰۷ تا ۰/۰۰۳ درصد است . یعنی از هر ۱۰۰ هزار نفری که بی‌حسی می‌گیرند، شاید ۳ نفر دچار این مشکل شوند. و حتی در این موارد هم، بسیاری پس از چند ماه بهبود می‌یابند.

چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟ افرادی که آناتومی غیرعادی دارند یا دندانپزشکی که از سوزن‌های بسیار نازک (۲۷ یا ۳۰ گیج) و با اریب بلند برای تزریق عمیق استفاده می‌کند.

یک نکته مهم: استفاده از سوزن‌های ۲۵ گیج یا ضخیم‌تر، خطر آسیب عصبی را کاهش می‌دهد.

2- واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی)

آلرژی واقعی به بی‌حس کننده‌های موضعی مانند لیدوکائین بسیار بسیار نادر است. در حقیقت، بیشتر واکنش‌هایی که مردم فکر می‌کنند آلرژی است، در واقع اضطراب یا واکنش به اپی‌نفرین موجود در آمپول است.

اما اگر واقعاً آلرژی داشته باشید، علائم می‌توانند شامل تورم لب، زبان یا گلو و مشکل در تنفس باشند. به همین دلیل است که کلینیک‌های دندانپزشکی باید همیشه آدرنالین و تجهیزات احیای قلبی را در دسترس داشته باشند.

3- مصرف بیش از حد دارو (Overdose)

این عارضه بیشتر در کودکان دیده می‌شود، اما در بزرگسالان هم ممکن است. مصرف بیش از حد بی‌حسی موضعی می‌تواند باعث تشنج، کاهش سطح هوشیاری و حتی ایست قلبی شود.

یک پزشک باتجربه همیشه حداکثر دوز مجاز را بر اساس وزن بیمار محاسبه می‌کند. برای لیدوکائین با اپی‌نفرین، این دوز حدود ۷ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است. یعنی یک فرد ۷۰ کیلوگرمی می‌تواند تا حدود ۱۰ عدد آمپول لیدوکائین دریافت کند. اما معمولاً برای پر کردن یک دندان، یک یا دو آمپول کافی است.

4- عوارض چشمی

شاید باور نکنید، اما مقالات علمی مواردی از نابینایی دائمی یک چشم بعد از تزریق بی‌حسی دندانپزشکی را گزارش کرده‌اند. در یک مطالعه، بیمار پس از کشیدن چندین دندان دچار از دست رفتن دائمی بینایی در چشم چپ خود شد. البته این عوارض آنقدر نادرند که هر دندانپزشکی ممکن است در تمام دوران حرفه‌ای خود حتی یک مورد هم نبینید.

چه کسانی بیشتر در معرض خطرات بیهوشی دندانپزشکی در بزرگسالان هستند؟

عوارض بیهوشی دندانپزشکی بزرگسالان برای همه یکسان نیست. برخی افراد باید احتیاط بیشتری کنند:

منبع: سایت دکتر حسن مومنی، بهترین متخصص ایمپلنت با بیهوشی در اصفهان