سرطان روده بزرگ

تعریف

سرطان روده بزرگ (colon یا کولون) در روده بزرگ که پایین­ترین بخش دستگاه گوارش است، اتفاق می‌افتد. در واقع کولون طولانی ترین قسمت روده بزرگ است که وظیفه جداکردن آب و نمک از مدفوع را دارد. البته سرطان مقعد (رکتال یا rectal) در آخرین بخش‌های روده بزرگ اتفاق می‌افتد و گاهی اوقات به هردو این ها سرطان های کولورکتال (colorectal cancers) گفته می‌شود. اغلب موارد سرطان روده بزرگ با انبوهی از سلول‌های خوش خیم و غیر سرطانی پولیپ آدنتومی (بواسیر لحمی) شروع می‌شوند. در گذر زمان بعضی از انواع این پولیپ ها تبدیل به سرطان می‌شوند. پزشکان برای شناسایی این پولیپ ها و پیشگیری از تبدیل این پولیپ ها به سرطان، پیشنهاد می‌کنند که فرد به طور منظم اقدام به تست های غربالگری کند.


علائم و نشانه ها

علایم سرطان کولون ممکن است شبیه به سایر علایم مثل عفونتها، تب، بواسیر و بیماری‌های التهابی روده باشد. بنابراین مراجعه به پزشک به منظور ارزیابی بهتر، لازم و ضروری است چراکه این بیماری در مراحل اولیه قابل درمان است. این علایم عبارتند از:

  • وجود هرگونه تغییر در عادات دفعی روده نظیر اسهال، یبوست یا کاهش قطر مدفوع در صورتی که بیش از یک روز طول بکشد و علت آن نامعلوم باشد.
  • خون‌ریزی از راست‌روده یا وجود خون در مدفوع، چه قابل رؤیت باشد چه با انجام آزمایش معلوم شود.
  • دردهای قولنجی معده
  • استفراغ
  • ضعف و خستگی
  • یرقان و زردی پوست یا سفیدی چشم
  • مشکلات مزمن شکمی همچون انقباض ماهیچه های شکم، درد شکم و یا باد معده.
  • احساس اینکه مدفوعتان کاملا تخلیه نشده است.
  • کاهش وزن غیرقابل توضیح.
  • درد هنگام اجابت مزاج
  • کم خونی یا فقر آهن

در بعضی از موارد ممکن است فرد مبتلا به سرطان باشد اما هیچ‌گونه علامتی نداشته باشد، بنابراین غربالگری در افراد پرخطر مثل افراد بالای 50 سال ضروری می‌باشد.


علل و عوامل خطرساز

با اینکه دانشمندان دلایل اصلی سرطان روده بزرگ (کولون) را کشف نکرده اند اما بعضی از موارد زیر ممکن است بتواند باعث ابتلا به سرطان روده بزرگ شود، این دلایل شامل:

  • پولیپ: سرطان روده بزرگ که معمولا از تبدیل پولیپ های پیش سرطانی درون روده بزرگ به غذه سرطانی ناشی می‌شود.
  • ژن ها و دی ان ای: اگر سلول­های بدن آسیب دیده و یا جهش بیابند، ممکن است رشدشان افزایش پیدا کرده و تبدیل به سرطان شوند. همچنین سرطان می‌تواند در نتیجه ژن های ارثی باشد. بنظر می‌رسد، تقریبا 20 درصد از موارد سرطان روده بزرگ به دلیل سابقه خانوادگی و ژن های ارثی است.
  • عادات و رژیم غذایی: سیگار کشیدن و یا رژیم های غذایی بدن فیبر، پرچربی و گوشت قرمز رشد و توسعه سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد.
  • مصرف الکل
  • سایر عوامل پزشکی: دیابت، پرتو درمانی (برای درمان سایر سرطان ها)، کولیت اولسراتیو و بیماری کرون احتمال بروز سرطان کولون را افزایش می دهند.
  • چاقی و اضافه وزن

درمان بیماری

سرطان کولون معمولا با معاینه راست‌روده، بروکتوسکوپی، کولونوسکوپی و آزمایش خون تشخیص داده میشود. به‌طور کلی سه روش درمانی جهت درمان سرطان روده بزرگ وجود دارد که شامل جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی است. روش درمانی دیگری وجوددارد که در آن از روش‌های بیولوژی استفاده می‌شود. البته استفاده از این روش‌ها در حد مطالعات بالینی است.

  • جراحی

شایع‌ترین روش درمانی در تمامی مراحل سرطان به‌حساب‌می‌آید. این روش به طرق مختلف انجام می‌شود و براساس نظر پزشک و مرحلۀ سرطان، روش‌های جراحی متفاوت است.

  • پرتودرمانی

در این روش از اشعه X با انرژی بالا برای کشتن سلول‌های سرطانی و کوچک‌نمودن اندازه تومور استفاده می‌شود. تولید اشعه می‌تواند خارج از بدن، توسط ماشین‌های خاص یا داخل بدن، از طریق مواد تولیدکننده اشعه، صورت‌گیرد. پرتودرمانی به‌تنهایی یا همراه با جراحی و شیمی‌درمانی انجام‌می‌شود.

  • شیمی‌درمانی

در این روش، از داروها جهت کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. داروهای ضد سرطانی بیشتر به فرم تزریق داخلی در بدن یا داخل عضلات و برخی به فرم خوارکی استفاده می‌شود. شیمی‌درمانی یک روش درمانی سیستمیک به‌حساب‌می‌آید به این معنا که دارو از طریق جریان خون به قسمت‌های مختلف بدن می‌رود تا سلول‌های سرطانی را بکشد. در این روش داروها به صورت دوره‌ای تجویز می‌شوند؛ یعنی دوره درمانی با یک دوره استراحت ادامه‌می‌یابد و بعد از آن، از ابتدا دوره درمانی شروع می‌شود. درصورتی‌که سلول‌های سرطانی، کبد را درگیر کرده باشند، می‌توان دارو را مستقیما به شریان‌های تغذیه‌کننده کبد تزریق نمود. در واقع بعد از آن‌که جراح تمامی سلول‌ها و بافت سرطانی را از طریق جراحی برداشت، یک دوره شیمی‌درمانی نیز داده‌می‌شود تا سلول‌های سرطانی باقی‌مانده نیز در صورت وجود از بین بروند.


پیشگیری

شما می‌توانید با رعایت مواردی خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهید و به نوعی از سرطان پیشگیری کنید. این موراد شامل:

  • خوردن طیف گسترده ای از میوه، سبزیجات و غلات کامل و رعایت یکرژیم غذایی سالم.
  • ترک مصرف الکل و ترک سیگار
  • فعالیت بدنی منظم و حفظ تناسب اندام و وزن سالم
  • در افرادی که در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار دارند، مصرف داروی آسپیرین و یا سلکوکسیب ممکن است بتواند از ابتلا به سرطان روده بزرگ پیشگری کند؛ هر چند که باید به تجویز پزشک مصرف شوند چرا که بی­عارضه نیستند.

 

 

 


پزشکان مرتبط

دکتر دکتر مژگان فروتن
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر ایرج خسروانیا
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر آذین مرادی نژاد
فوق تخصص گوارش و کبد
سایر پزشکان
پربازدیدترین های هفته