رقیق کننده خون چیست و نحوه ی عملکرد آن چگونه است؟

رقیق کننده های خون دسته ای از داروهای ضد انعقاد هستند که از ایجاد لخته خون جلوگیری می کنند. این داروها برای افرادی که مبتلا به کلسترول بالا هستند و یا افرادی که نیاز به ضد انعقاد برای جلوگیری از ایجاد حمله ی قلبی و یا سکته ی مغزی دارند، توصیه می شود. در ادامه این مطلب با رقیق کننده های خون و نحوه ی عملکرد آنها بیشتر آشنا خواهیم شد.

رقیق کننده خون چیست و نحوه ی عملکرد آن چگونه است؟

رقیق کننده های خون، داروهایی هستند که از لخته شدن خون جلوگیری می کنند. آنها همچنین ضد انعقاد (لخته شدن) هستند. لخته شدن خون می تواند جریان خون به قلب یا مغز را مسدود کند. داشتن کلسترول بالا، خطر ابتلا به حمله ی قلبی یا سکته مغزی را به دلیل لخته شدن خون، افزایش می دهد. مصرف رقیق کننده های خون ممکن است به کاهش این خطر کمک کند. این داروها به طور عمده برای جلوگیری از لخته شدن خون در افرادی که دارای ریتم غیر طبیعی قلب (فیبریلاسیون دهلیزی) هستند، مصرف می شوند. وارفارین (کومادین) و هپارین، رقیق کننده های خون قدیمی هستند. همچنین 5 رقیق کننده ی خون دیگر عبارتند از:

  • آپیکسابان
  • پروتولا
  • دابیگاتران
  • ادوکسابان
  • ریواروکسابان

رقیق کننده های خون چگونه عمل می کنند؟

در واقع، رقیق کننده های خون، خون را رقیق نمی کنند. در عوض آنها از لخته شدن خون جلوگیری می کنند. شما به ویتامین K برای تولید پروتئین به عنوان عوامل لختگی در کبد خود نیاز دارید. عوامل لخته شدن سبب لخته شدن خون می شوند. رقیق کننده های قدیمی تر مانند کومادین، از تشکیل ویتامین K جلوگیری می کنند و باعث کاهش میزان فاکتورهای لختگی خون می شوند. رقیق کننده های جدیدتر مانند Eliquis و Xarelto، عملکرد متفاوت تری دارند و در واقع آنها عامل Xa را مسدود می کنند. Xa عاملی است که بدن برای تولید آنزیم ترومبین که به لخته شدن خون کمک می کند، نیاز دارد.

آیا رقیق کننده های خون خطر یا عوارض جانبی دارند؟

از آنجا که رقیق کننده ها از لخته شدن خون جلوگیری می کنند، آنها می توانند سبب ایحاد خون ریزی بیش از حد شوند. گاهی اوقات خون ریزی ممکن است شدید باشد. رقیق کننده های قدیمی به احتمال زیاد، سبب خون ریزی بیش از حد می شوند.

در صورت بروز هر یک از این علائم به هنگام مصرف رقیق کننده های خون، با پزشک خود تماس بگیرید:

  • کبودی های جدید بدون علت مشخص
  • خونریزی لثه
  • ادرار یا مدفوع قرمز رنگ یا قهوه ای تیره
  • پریودی های شدید تر از معمول
  • سرفه یا استفراغ خونی
  • ضعف یا سرگیجه
  • سردرد شدید یا درد شکمی
  • زخمی که خون ریزی آن متوقف نمی شود

رقیق کننده های خون می توانند با داروهای خاصی، اختلال دارویی داشته باشند. برخی از داروها، تاثیر رقیق کننده های خون را افزایش می دهند و موجب خونریزی بیتر شما می شوند. داروهای دیگر باعث کاهش میزان تاثیر رقیق کننده های خون در پیشگیری از سکته ی مغزی می شوند. در صورتی که هر یک از داروهای زیر را مصرف می کنید، قبل از دریافت داروهای ضد انعقاد آنها را به پزشک خود نشان دهید:

  • آنتی بیوتیک ها مانند سفالوسپورین ها، سیپروفلوکساسین، اریترومایسین و ریفامپین
  • داروهای ضد قارچی مانند فلوکونازول و گریزوفولین
  • داروهای ضد افسردگی کاربامازپین
  • داروهای ضد تیروئید
  • قرص های کنترل قند خون
  • داروهای شیمی درمانی مانند کپسیباتین
  • داروی کاهش کلسترول کلافیبرات
  • داروی نقرس آلوپورینول
  • داروهای سوزش معده ی سایمتیدین
  • داروهای ریتم قلب آمیودارون
  • داروهای مهارکننده ی ایمنی آزاتیوپرین
  • داروهای ضد درد مانند آسپرین، دیکلوفناک، ایبوپروفن و ناپروکسن

همچنین لازم است که پزشک خود را از داروهای بدون نسخه، ویتامین ها و یا مکمل های گیاهی خود مطلع کنید. بعضی از این محصولات می توانند با رقیق کننده های خون، تداخل دارویی داشته باشند. همچنین شما می توانید، بر میزان دریافت ویتامین K از طریق رژیم غذایی خود نظارت داشته باشید. با پزشک خود در مورد میزان مصرف روزانه ویتامین K مشورت کنید. غذاهایی که حاوی ویتامین K هستند عبارتند از:

  • کلم بروکلی
  • کلم
  • جوانه های بروکسل
  • سبزی های خاردار
  • چای سبز
  • کلم پیچ
  • عدس
  • کاهو
  • اسفناج
  • سبزی های شلغمی